TABOER spreekt met Ombudsman over druk en perspectief in de sector
De Nationale ombudsman Reinier van Zutphen onderzoekt of de overheid de afgelopen tien jaar betrouwbaar heeft gehandeld richting boeren. Omdat TABOER dagelijks in contact staat met ondernemers die worstelen met de gevolgen van het beleid, vroeg hij het loket naar hun ervaringen. Namens LTO Noord en TABOER deelde Karolien Hupkes haar ervaringen met hem. Zij vertelde wat zij in de praktijk tegenkomt: gevoelens van boosheid, verdriet, machteloosheid en onbegrip onder boeren en hun gezinnen.
“Jaren van veranderende regels en voortdurende onzekerheid hebben diepe sporen getrokken in de agrarische sector,” schetste Hupkes. TABOER is een initiatief van LTO Noord, Stichting Zorg om Boer en Tuinder (ZOB), LLTB en ZLTO en ondersteunt boeren en tuinders sinds 2023 die vastlopen door zorgen of problemen.
Volgens Hupkes stapelen de factoren zich vaak op. Stikstofmaatregelen, strengere mestregels, opkoopregelingen, tegenwerking vanuit gemeenten en moeizame financiering: het komt zelden alleen. “De meeste agrarische bedrijven zijn familiebedrijven. Dat betekent dat de dynamiek binnen het gezin direct doorwerkt in hoe iemand zich voelt. Tegelijkertijd is er de druk van het ondernemerschap zelf: lage rendementen, grote investeringen en risico’s die moeilijk te beïnvloeden zijn.”
Ze wijst op de kwetsbare combinatie van werken met geleend geld en smalle marges. “Prijsontwikkelingen hangen af van de markt, terwijl vaste lasten doorlopen. Dat kan zorgen voor een voortdurend gevoel van spanning.”
Werk en gezin onlosmakelijk verbonden
Werk en privé zijn op een boerderij nauw met elkaar verweven. “Vroeger draaide het hele gezin mee in het bedrijf. Tegenwoordig is dat minder vanzelfsprekend, maar het werk gaat altijd door. Dat heeft invloed op het gezinsleven. Als er weinig ruimte is voor rust en ontspanning, kunnen spanningen oplopen.”
De stikstofproblematiek speelt daarbij een grote rol in de huidige frustraties binnen de sector. “Een groot aantal boeren heeft door een fout van de overheid geen geldige milieuvergunning. Daardoor kunnen zij hun bedrijf niet verkopen of overdragen. Dat legt een enorme mentale last op ondernemers en hun gezinnen.”
De Nationale ombudsman onderzoekt de betrouwbaarheid van de overheid in relatie tot de boeren. Medio juni 2026 zal hij naar verwachting zijn resultaten publiceren.
Gevoel van vastzitten
Het gebrek aan perspectief raakt ook de volgende generatie. “Kinderen die graag de boerderij zouden overnemen, twijfelen nu of ze dat nog wel willen. Dat zorgt voor nieuwe spanningen binnen families.”
Volgens Hupkes is het gevoel van vastzitten zwaar. “Boeren kunnen geen duidelijke keuze maken of alternatieven overwegen, omdat hun bedrijf niet verhandelbaar is. Zelfs als ze willen verplaatsen of omschakelen, ontbreken vaak de mogelijkheden. Alles hangt samen met de geldigheid van hun vergunning. Het ontbreken van toekomstperspectief weegt enorm.”
Aan de Ombudsman gaf Hupkes mee dat veel boeren zich de afgelopen jaren langdurig onzeker hebben gevoeld over hun toekomst. “Voor veel ondernemers voelt het beleid als wisselend en onvoorspelbaar. Daardoor weten agrarisch ondernemers al lange tijd niet waar zij aan toe zijn.”
In het gesprek kon Hupkes putten uit de vele gesprekken die zij de afgelopen jaren voerde met boeren en tuinders. De persoonlijke verhalen en concrete voorbeelden uit de praktijk schetsen een indringend beeld van wat het beleid met hen doet. ”Ik heb de pijn en frustratie die ik hoor zo goed mogelijk proberen over te brengen,” aldus Hupkes.
De onderzoeksresultaten van de Nationale ombudsman worden naar verwachting medio juni gepubliceerd.
Foto: Phil Nijhuis
Maak je je zorgen over de toekomst of loop je rond met vragen? Neem gerust contact op met de medewerkers van TABOER. Zij spreken jouw taal en denken graag met je mee.
